LED parren

LED-parren vormen de basis van vrijwel elke lichtshow. Het zijn eenvoudige lampen die kleurrijk licht geven, weinig stroom gebruiken en nauwelijks warm worden. Moving heads en effecten zijn leuk, maar begin met een goede basisverlichting. Op deze pagina leggen we uit wat een par is, welke soorten er zijn, waar je op let bij het kopen en hoe je ze veilig inzet.

Wat is een par?

PAR staat voor Parabolic Aluminized Reflector: een lamp met een parabolische reflector (een spiegel in de vorm van een kom) die het licht in een bundel richt. Het typische ronde lampenhuis noem je een par of par spot. Vroeger zat daar een gewone lamp in, tegenwoordig vooral leds. Een LED-par geeft in kleuren licht dat je op een sturing of met een afstandsbediening kunt veranderen.

LED-parren of ouderwetse parren?

De oudere generatie parren gebruikt een halogeenlamp, zoals de PAR56 (300 watt) of PAR64 (500 tot 1000 watt). Die geven warm wit licht en voor kleur heb je kleurenfilters (gels) nodig. Ze worden erg heet, gebruiken veel stroom en hebben een dimmer nodig om te dimmen. Tegenwoordig is LED de logische keuze. Dit zijn de voordelen:

• Je maakt veel kleuren zonder filters, waardoor je show afwisselender wordt.
• Ze gebruiken veel minder stroom. Je kunt er dus meer op één groep aansluiten.
• Ze worden nauwelijks warm, wat veiliger is voor publiek en materiaal.
• Er zijn platte modellen die veel minder ruimte innemen.
• De lampjes gaan veel langer mee. Je hoeft geen lampen te vervangen.
• Goede LED-parren zijn tegenwoordig vaak even fel als de oude parren, of feller.

RGB, tri-LED, RGBW en meer

De naam van een LED-par vertelt je welke kleuren hij kan maken.

• RGB: rood, groen en blauw. Door die te mengen maak je bijna alle kleuren. Bij goedkope budgetmodellen zitten de rode, groene en blauwe leds apart in de lamp. Dan zie je soms drie gekleurde puntjes in plaats van één mooie kleur.
• Tri-LED: hier zitten rood, groen en blauw samen in één led-chip. De kleuren mengen zo goed vóórdat het licht de lens verlaat, dus je ziet gewoon één egale kleur. Ze zijn vaak ook feller dan budgetmodellen.
• RGBW (“quad”): met een extra witte led. Daarmee maak je mooiere witte tinten en pasteltinten, zoals lichtroze of lichtgroen. Fijn voor spreker- of bandverlichting, theater en bruiloften.
• RGBA: met amber (oranje) in plaats van wit. Dat geeft warme, rijke kleuren.
• RGBWA, RGBWA+UV en andere varianten: vijf of zes kleuren in één lamp. UV (“blacklight”) laat witte kleding en fluorescerende kleuren oplichten.

Voor een disco- of drive-in-show is een goede RGB-tri-LED vaak al ruim voldoende. Kies je voor spreker- of bandlicht, bruiloften, beursstands of theater, dan is RGBW of RGBWA verstandiger.

Waar let je op bij het kopen?

• Helderheid en kleurmenging. Kijk liefst in de winkel of op video hoe de kleuren eruitzien. Staar niet in de led zelf.
• Bundelhoek. Een smalle hoek (rond 15 tot 25 graden) schiet verder, een brede hoek (40 graden of meer) verlicht een groter oppervlak. Voor wandverlichting en dichtbij is breed handig, voor een truss op afstand smal.
• DMX-modes. Veel LED-parren hebben meerdere standen (bijvoorbeeld 3, 4 of 7 kanalen). Hoe meer kanalen, hoe meer je kunt regelen. Lees meer op de pagina DMX lichtsturing.
• Stroom in en uit. Sommige parren hebben een doorlus voor de stroom. Check hoeveel er maximaal aan elkaar mogen.
• Ventilator. Sommige modellen hebben een ventilator die hoorbaar kan zijn. Dat is vervelend bij rustige gelegenheden.
• Buiten gebruiken? Kies dan een type met een hoge IP-waarde, bijvoorbeeld IP65. Dat betekent stofdicht en beschermd tegen waterstralen. Binnenparren zijn daar niet geschikt voor.
• Flikkervrij. Maak je foto’s of video’s tijdens je show, kijk dan naar een model dat flikkervrij is voor camera’s. Goedkope leds kunnen flikkeren op beeld.
• Accu en draadloos. Voor bruiloften zijn er accuparren met draadloze DMX. Dan heb je geen stroomkabels en wanden kun je mooi aanlichten.

Kijk bij het vergelijken naar complete sets met tas, statief en soms een eigen sturing. Dat scheelt opbouwtijd en kabels. Je bent dan wel wat minder flexibel dan met losse parren. Bekijk de actuele LED-par-sets bij Bax Music (affiliate-link) en vergelijk de prijzen bij meerdere winkels.

Hoe stuur je LED-parren aan?

• Standalone: de par heeft eigen programma’s, vaak met een muziekgestuurde stand (sound active). Eenvoudig en goed genoeg voor een klein feestje.
• Afstandsbediening: de meeste LED-parren komen met een infraroodbedieningsknop. Je kiest een kleur of programma.
• DMX: met een lichtsturing of software bepaal je precies wat elke lamp doet. Dat geeft je de meeste mogelijkheden, bijvoorbeeld een rustig programma aan het begin van de avond en een wildere later. Hoe dat werkt lees je op de pagina DMX lichtsturing.
• Draadloos: sommige parren ontvangen DMX zonder kabel. Handig, maar controleer vooraf of je zender en ontvanger bij elkaar passen.

Hoeveel parren heb je nodig?

Voor een kleine drive-in-show is een basis van ongeveer acht goede LED-parren vaak ruim voldoende, vooral als er ook veel gasten van veertig jaar en ouder komen. Acht parren zijn bijvoorbeeld twee sets van vier. Lees meer over wat je nodig hebt op de pagina Drive-in-show. Daarna kun je kijken naar extra effecten zoals moving heads, een lichteffect of een rookmachine. Houd het wel rustig en synchroon: te druk wordt snel vermoeiend voor de ogen.

Veilig gebruiken

• Ophangen. Gebruik geschikte klemmen en een extra veiligheidskabel (safety) bij elke lamp die boven mensen hangt. Check het maximale draaggewicht van truss en statief.
• Stroom. Kijk in de handleiding hoeveel parren je mag doorlussen op één stroomaansluiting en gebruik goede kabels.
• Flitsen. Een stroboscoopeffect (snel flitsen) kan bij gevoelige mensen klachten geven, zoals bij fotosensitieve epilepsie. Gebruik het met mate en waarschuw het publiek bij evenementen.
• Warmte. LED-parren worden warm genoeg om te voelen. Dek ze niet af en laat luchtstroom toe.

Praktische tips

• Begin met een stevige basis. Goede parren en een betrouwbare sturing zijn meer waard dan veel goedkope effecten.
• Zet ze op de goede hoogte. Op een statief of truss, schuin op de dansvloer gericht en niet in de ogen van het publiek.
• Kies kleuren bewust. Een of twee kleuren tegelijk ogen rustiger dan alles tegelijk.
• Test vooraf. Probeer je show thuis uit, met alle kabels en adressen, voor je naar een klus gaat.
• Eerst huren. Twijfel je of je een set wilt kopen? Huur hem bij een van de verhuurbedrijven. Of laat de lichtshow aan een drive-in show over die met eigen apparatuur komt.